ఇటు చివర స్టాన్ ఫోర్డ్ విశ్వ విద్యాలయం నించి మొదలు పెట్టి అటు చివర హెన్రీ ఫోర్డ్ మ్యూజియం వరకూ ఎన్నెన్నో వింతలూ విశేషాలూ చూసాము! అన్నిటినీ మించి అద్బుతంగా మంచు కురుస్తుంటే ఇంట్లో వెచ్చగా కూర్చుని చూస్తూ “అబ్బ, ఎంత బాగుంది” అనుకున్నాము. తల్లి తండ్రులనీ, తోబుట్టువలనీ బంధువులనీ పలకరించి చెమర్చిన కళ్ళతో తిరిగొచ్చాము.

అక్కడ చూసిన కొన్ని వింతలు విశేషాలు…

అ) స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వ విద్యాలయం

” చదివితే ఇలాటి చోట చదవాలి” అనిపించింది స్టాన్ఫొర్డ్ చూస్తే! “ది ఫార్మ్” అని విద్యార్థులందరూ ముద్దుగా పిలుచుకునే స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వ విద్యాలయం లేలాండ్, జేన్ స్టాన్ఫోర్డ్ దంపతులు మరణించిన వారి పదిహేనేళ్ళ కుమారుని గుర్తుగా స్థాపించారని ప్రతీతి. 1878 లో స్థాపిస్తే 1891 నించి విద్యార్థులకొరకు తలుపులు తెరచారు. అప్పట్లో ఆడా-మగా కలిసి చదుకునే కో-ఎడ్యుకేషన్ వ్యవస్థ ఇదొక్కటేనట! శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో కీ శాన్ యోసే కీ మధ్యన సిలికాన్ వేలీలో పాల్-ఆల్టో లో వుందీ యూనివర్సిటీ. దాదాపు పదిహేడు మంది నోబెల్ గ్రహీతలనందించిది ప్రపంచానికి. అజీజ్ ప్రేంజీ, విక్రం సేథ్, రే డాల్బీ, హర్బర్ట్ హూవర్, జాన్ మెకెన్రో, టైగర్ వుడ్స్ వంటి వారు ఈ తరగతి గదులనించే వచ్చారు.

ఆ) గోల్డెన్ గేట్ బ్రిడ్జి

శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో నగరానికి తలమానికంగా అనిపించే గోల్డెన్ గేట్ బ్రిడ్జి శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో నగరాన్ని మారిన్ కౌంటీ తో కలిపే సస్పెన్షన్ బ్రిడ్జి. జోసెఫ్ స్ట్రాస్ అనే ఇంజినీరు డిజైన్ చేసిన ఈ బ్రిడ్జి 1933 లో మొదలు పెట్టి 1937 లో పూర్తి చేసారు. 1964 వరకూ ఇదే ప్రపంచంలోకెల్లా అతి పొడవైన సస్పెన్షన్ బ్రిడ్జి గా వుండేదట. అన్ని రకాల వాతావరణాల్లో దూరం వరకూ కనిపించేలాగుండాలని ఈ వంతెనని కొంచెం ఎరుపు రంగు (కాషాయం రంగు) లో నిర్మించారట. అద్భుతమైన సాంకేతిక పరిఙ్ఞానానికే కాదు, ఈ వంతెన ఆత్మ హత్యలకి కూడా ప్రసిధ్ధి చెందిందంటారు. ఇంతవరకూ ఈ వంతెనని మూడు సార్లు మూసివేసారు. అయితే శాంఫ్రాన్సిస్కో భూమి ఉపరితలం మీద వుండే ఫాల్ట్ లైనె కి దగ్గరగా వుంది. అందు వల్ల భూకంపాల సంభావ్యత ఎక్కువ.ఇంతవరకూ ఈ వంతెన భూకంపాలని తట్టుకోగలదని అనుకున్నారు కానీ ఇప్పుడు దీని స్ట్రక్చరల్ స్ట్రెంత్ ని మెరుగు పరచటానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నట్టుంది. సాయంత్రం చలి చలి గా వున్నా బ్రిడ్జి మీద బోల్డు జనం!

ఇ)మ్యూర్ వుడ్స్

శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో మేము చూసిన ఇంకొక అందమైన ప్రదేశం మ్యూర్ వుడ్స్. సంవత్సరం పొడుగూతా చల్లగా తడి తడిగా వుండే ఈ అడివిలో ప్రాచీనమైన రెడ్ వుడ్ చెట్లు దట్టంగా వుంటాయి. నిజానికి ఇది ఒక పర్యావరణ ఔత్సాహికుడు ఈ అడివినంతా కొని దేశానికి ధారాదత్తం చేసాడట. ప్రభుత్వం పేదవాళ్ళకివ్వదల్చిన స్థలాన్ని కబ్జాదారులు ఆక్రమించుకుని షాపింగ్ మాళ్ళూ, అపార్ట్మెంట్ బిల్డింగులూ కడుతున్న ఈ రోజుల్లో ఇది వినటానికే ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది నాకు! దాదాపు ఆరువందల ఎకరాల అడివిని కొన్న విలియం కెంట్, ఎలిజబెత్ కెంట్ తీరా ఈ స్థలానికి తమ పేరు పెట్టటానికి ఒప్పుకోలేదట. తమ స్నేహితుడూ, పర్యావరాణలో ఎంతో ఆసక్తి వున్నవాడు అయిన జాన్ మ్యూర్ పేరు పెట్టాలని సూచించారు. అందుకే ఇది మ్యూర్ వుడ నేషనల్ పార్క్ అయింది.

ఈ రెడ్ వుడ్ చెట్లు దాదాపు మూడు వందల యాభై అడుగుల ఎత్తు వరకూ ఎదుగుతాయి. ఈ పార్కులో అన్నిటికన్నా పొడవైన వృక్షం ఎత్తు రెండువందల యాభై ఎనిమిది అడుగులు. సూర్య కాంతి జల్లెడలోంచి పడుతున్నట్టు సన్నగా పడుతుండటంతో మిగతా చిన్నా చితకా చెట్లు మెడలు సాచి సూర్య కాంతి వచ్చే దిశగా పెరుగుతాయి. అందువల్ల తిన్నగా పెరగక వంకర టింకరగా పెరుగుతాయి. ఒక రకమైన మేపుల్ చెట్టయితే ఏకంగా పెద్ద పెద్ద ఆకులతో వీలైనంత సూర్యకాంతిని జుర్రుకుంటుంది. ఎటు చూసినా పచ్చదనం, రంగురంగుల పక్షులూ, చల్లదనం, ఈ అడివంతా ఒక అడ్బుతం! ఇక్కడ వున్న చెట్లన్నిటిలోకీ పురాతనమైనరెడ్ వుడ్ వృక్షం వయసు దాదాపు పన్నెండు వందల సంవత్సరాలు.

మూడు రోజులు శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో లో గడిపి అట్నించి లాస్ ఏంజెల్స్ నగరానికి ప్రయాణం. దాన్ని గురించి ఇంకో టపాలో….

కిందటి శనివారం మా అడిలైడ్ నగరంలో శ్రీమతి గోపికా వర్మ గారి మోహినీ ఆట్టంకార్యక్రమం జరిగింది. నేనింతవరకూ మోహినీఆట్టం చూసిన అనుభవం లేదు కాబట్టి, పిల్లలని తీసుకుని ఉత్సాహంగా వెళ్ళాను. ఆ సాయంత్రం చాలా గొప్ప అనుభూతినిచ్చింది.
ముందస్తుగా వేదిక మీద ఆవిడ అందం ఏదో దేవకన్య దిగొచ్చినట్టుగా అనిపించింది, అతిశయోక్తి కాదు. తరువాత ఆమె మైకు అందుకుని మాట్లాడినప్పుడు “బహుశా మోహినీఆట్టం నృత్యరీతిలాగానే మృదువుగా మాట్లాడటం ఆవిడకి అలవాటైనట్టుంది” అనుకున్నాను.

కేరళలో దాదాపు కథకళి అంత ప్రఖ్యాతి పొందింది మోహినీఆట్టం నృత్యం. దీన్ని “శాస్ర్తీయ నృత్యం” అనొచ్చా అనకూడదా అన్న విషయం మీద చాలా వాదోపవాదాలు ఉన్నవిట. నాట్యం గురించి ఎక్కువగా తెలియనందువల్ల వాటి గురించి నేనేమీ చెప్పలేను! బంగారు జరీ అంచు వున్న చీరతో తలపైన ఒక పక్కకి పెట్టిన కొప్పుతో, ఫుట్వర్క్ కంటే ముఖ కవళికలతో భావాలని వ్యక్తీకరించటం ఈ నృత్యం ప్రత్యేకత. అందువల్ల ఇది “భరత నాట్యం”, “కూచిపూడి” పధ్ధతుల కంటే మంద్ర స్థాయిలో, తక్కువ స్పీడ్ తో వున్నట్టనింపించింది.

కేరళ సంగీతంలో ఉపయోగించే వాయిద్యాలు కూడా మిగతా దక్షిణ భారతీయ వాయిద్యాలకంటే భిన్నంగా వుంటాయి. “చెండ”, “మద్దలం” (మృదంగంలాగే వుంటుంది) ,”టప్పు” మొదలైనవి అవటానికి పర్కషన్ వాయిద్యాలే అయినా, మృదంగ నాదంకంటే కొంచెం భిన్నంగా వుంటుంది.

శ్రీమతి గోపికా వర్మ గారు ట్రావంకోర్ సంస్థానానికి ప్రస్తుతం మహారాజైన పొన్నుదురై గారి అర్ధాంగి. నిజంగానే ఆమె మాటా, హుందాతనమూ, ఆత్మ విశ్వాసమూ అన్నీ ఒక మహారాణిలాగే వున్నాయి.

ఇక ఆమె చేసిన నృత్యాన్ని మాటల్లో వర్ణించలేము. చాలా వరకూ ఆవిద తమ పూర్వీకుడైన మహారాజ స్వాతి తిరునాళ్ పాటలని ఎన్నుకున్నారు. ముందుగా రేవతి రాగంలో ఒక “గణపతి ప్రార్ధన” చేసారు. (చాలా పాటలు మళయాళంలో వుండటం వల్ల నాకు వాటి పల్లవులు అంతగా అర్ధం కాలేదు.) తరువాత బాల మురళీకృష్ణ విరచితం, లతాంగి రాగంలో “ఓంకారాకారిణీ, మదహంకార వారిణీ” అనే పాటకి నృత్యం చేసారు. తరువాత యమునా కల్యాణిలో స్వరపరిచిన “చందన చర్చిత”, సురుటిలో స్వరపర్చిన “రమ్యమాయ్ ఒరు పురుషన్” (స్వాతి తిరుణాళ్) పాటలకి నర్తించారు. కాపీలో స్వరపర్చిన కుచేలోపాఖ్యానానికి (స్వాతి తిరుణాళ్) ఆవిడ చేసిన అభినయం ఎంత బాగుందంటే, మా పిల్లలకి కూడా కథ చక్కగా అర్ధమైంది.

ఆ తర్వాత, కార్యక్రమంలో నాకు అన్నిటికంటే నచ్చినది- ఆవిడ మెయిన్ పీసు, “విశ్వేస్వర దరసన్ కర్, చల్ మన్ తుం కాశీ” (సింధు భైరవి, స్వాతి తిరుణాళ్). ఆ పాటకి గాత్ర సహకారం, ఆవిడ అభినయం నన్నైతే ఏదో లోకాలకి తీసికెళ్ళాయి. సింధు భైరవి, రేవతి లాటి రాగాలకి నాట్యం చేయటం బహుశా మోహినీఆట్టం లోనే సాధ్యమేమో! ఆ పాటలో “జనన్, మరణ్” అనే రెండు మాటలకీ ఆవిడ శిశువు మాతృగర్భంలోంచి పుట్టటం దగ్గరించి, మరణించి బూడిదైపోవటం వరకూ దాదాపు ఇరవై నిమిషాలు అభినయించి చూపారు. It was a marvellous and poignant experience! ఆవిడ తల్లితండ్రులిద్దరినీ ఒకేసారి పోగొట్టుకున్నారట. ఆ సందర్భంలో తన మనస్సులో ఏర్పడ్డ సంక్షోభానికీ వ్యధకీ వ్యక్తీకరణగా ఆ పాటకి నర్తిస్తానని ఆవిడ చెప్పారు. ఆ విషయం చెప్తూ, “నేను ఈ పాటని కొరియొగ్రాఫ్ చేసాను అనటం సరికాదు. ఈ పాటకి నా నాట్యం ఒక మానసిక అవస్థ” అన్నారు. అందుకే అది కొరియొగ్రాఫ్  లాగా మెకానికల్గా  లేకుండ ఒక ఆత్మ సంభాషణలాగా వేదిక మీద సాక్షాత్కరించింది.

ఆ తరువాత కేరళలో తల్లులు పిల్లలకి పాడే లాలిపాట (నీలాంబరి), “ఒమన….” (ఇంకా ఏదో వుంది నాకు అర్ధం కాలేదు)కి నర్తించి, చివరికి మధ్యమావతిలో “హరివరాసనం” పాటతో ముగించారు.

“హరివరాసనం” జేసుదాస్ లా ఎవరూ పాడలేరని నాకో గొప్ప నమ్మకం. అయితే, ఈ నాట్యంలో ఉన్నికృష్నన్ కూడా బానే పాడారు. ఆవిడ లైవ్ సంగీతం లేకుండా రికార్డెడ్ మ్యూజిక్ ఎప్పుడూ వాడరట. నిన్న మాత్రం అన్ని పాటలూ త్రాక్ లే ఉపయోగిస్తూ ఆ విషయాన్నే చెప్పారావిడ.

మొత్తం మీద ఎన్నడూ చూడని ఒక కొత్త లోకాన్ని చూసిన అనుభవం. ఇంత ఆనందంలోనూ ఒక చిన్న పంటి కింద రాయి.

రేసిస్టు కామెంట్లు చేయటమూ, స్టీరియోటైపింగూ నాకిష్టం వుండదు, సాధారణంగా. కానీ ఒక్కటి మాత్రం ఒప్పుకోవాలి. మంచి సంగీత కార్యక్రమో, నృత్య ప్రదర్శనకో వచ్చినప్పుడూ ఆస్ట్రేలియన్లు ఎంత హుందాగా, నిశ్శబ్దంగా వుంటారో, మనవాళ్ళంత లేకిగా, ఏమాత్రం సివిక్ సెన్సు లేకుండా ప్రవర్తిస్తారు. మొన్నటి కార్యక్రమంలో పిల్లలూ పెద్దలూ ఇష్టం వొచ్చినట్టు లేచి బయటికి వెళ్ళటమూ, రావటమూ, మొబైల్ ఫోన్లు కనీసం సైలెంటులో పెట్టకపోవటమూ, పిల్లలని అసలే మాత్రమూ కంట్రోలు చెయ్యకపోవటమూ వల్ల భయంకరమైన రసభంగం అనుభవించాను.

తెలుగు సినిమా హీరోయిన్ల దుర్భర దారిద్ర్యం తీరిపోయి వాళ్ళకి ఒంటి నిండా బట్టలిచ్చే నాధుడు (నిర్మాత?) దొరికేవరకూ నేను తెలుగు సినిమాలు చూడనని ఒట్టేసుకోవకటం వల్ల వచ్చిన ఉపద్రవం ఇది.

ఇప్పుడంటే ఇలా తెలుగు సినిమాలూ నేనూ ఎడ మొహం-పెడ మొహం అయ్యాం కానీ, చిన్నప్పుడు నాకు సినిమాలంటే భలే ఇష్టంగా వుండేది.

గుండ్రాలు తిరిగి నా బాల్యంలోకెళ్తే నాకుండే ఙ్ఞాపకాలు, చాలా సినిమాలతోనే ముడి పడి వున్నాయి. అన్నిటికంటే మిక్కిలి బాధాకరమైనది ఇంట్లో అంతా మమ్మల్ని (అంటే చిన్న పిల్లలని) వదిలేసి సెకండ్ షో సినిమాకెళ్ళటం! ఈ అరాచకం ఎక్కువగా సెలవుల్లో అమ్మమ్మా వాళ్ళ ఊరు వెళ్ళినప్పుడు జరిగేది. హైదరాబాదు లో వున్నప్పుడు తనతో పాటు నన్నూ సినిమాకి తీసికెళ్ళే అమ్మ పుట్టిల్లు చేరగానే నన్ను మిగతా పిల్లల్తో వదిలి తన పరివారంతో సినిమాకెళ్ళేది. నేనేం చిన్నదాన్నా, చితకదాన్నా? అప్పటికే అయిదేళ్ళొచ్చేసాయి. తెలుగు హిందీ సినిమాలు చక్కగా అర్ధం అయ్యేవి కూడా! అలాటి సమయాల్లో అసలు బ్రతుకు మీదే ఒకలాటి విరక్తి కలిగేది.

అలాటి ఙ్ఞాపకాల్లో ఇప్పటికీ రక్తం కారే గాయం “భక్త తుకారాం” సినిమా విషయం లో జరిగింది. ఆ సినిమాకి అమ్మ నన్ను ఇంట్లో నాన్నగారి దగ్గరొదిలేసి తనొక్కతీ అత్తయ్యతో కలిసి వెళ్ళి చూసింది! నన్ను తిసికెళ్ళకపోవటమే కాదు, రెండేళ్ళ మా చెల్లిని తీసికెళ్ళింది. నా మనసు అవమానంతో భగ్గుమంది! నాకంటే అమ్మకి చెల్లి మీదే ప్రేమ ఎక్కువేమో అన్న ఆలోచనతో తిరగబడాలనుకున్నాను. అయితే మనకి కొంచెం ప్రభుత్వంలో “ఇంఫ్లుయెన్సు” వుండటం మంచిదన్న దూరాలోచనతో నాన్న దగ్గర చేరాను.

రాత్రి నాకు అన్నం తినిపించి పక్కనే పడుకోబెట్టుకున్నారు నాన్న. ఆయన చెప్పే కథలు వింటూ మెల్లగా నాకు జరిగిన అన్యాయం గురించి ప్రస్తావన తెచ్చాను. నాన్న వెంటనే ఒప్పుకున్నారు, అమ్మ అసలు మంచిది కాదని! దాంతో అమ్మకి తగిన శిక్ష వేయాలని నిర్ణయించాను. నాకు బాగా నిద్రొస్తుంది కాబట్టి, అమ్మ వచ్చేంత వరకూ మేలుకుని వుండలేను. అందువల్ల అమ్మ సినిమా నించి ఇంటికొచ్చినప్పుడు తలుపు తెరవొద్దని తీర్పు చెప్పాను. నాన్న వెంటనే ఒప్పుకున్నారు. రాత్రంతా బయట వాకిట్లోనే నిలబడే అమ్మా- చెల్లాయిల గురించి శాడిస్టిక్ కలలు కంటూ నిద్ర పోయాను.

మర్నాడు అమ్మ మంచం మీద నన్ను ముద్దు పెట్టుకుంటుంటే లేచి ఇంకా ముద్దులు పెట్టుకోమని రెండో చెంప అందించబోయి……
 కెవ్వుమన్నాను! అమ్మ లోపలికెలా వొచ్చింది. అసలు నాన్న, ఆ ద్రోహి ఎక్కడా? ఆయనెప్పుడూ అమ్మ పార్టీయేలే అనుకుంటూ లోపలికి పరిగెత్తి అడిగాను “నాన్నా! అమ్మ లోపలికెలా వొచ్చింది?” అని.

మా నాన్న జాలిగా మొహం పెట్టి, “అసలు ఎంత బతిలాడినా లోపలికి రానివ్వలేదు నాన్నా! కానీ బాగా చీకటయ్యి అమ్మా- చెల్లీ బాగా బయపడ్డారు. ఇంకోసారెప్పుడూ నిన్ను వదిలిపెట్టి సినిమాకెళ్ళోద్దని బాగా తిట్టానిద్దర్నీ” అన్నారు. ఇంకేం చేస్తాం. సరే పోనిలే అని వెళ్ళి మంచం మీద అమ్మతో మిగతా ముద్దులు పెట్టించుకున్నా!

అంత రాక్షసంగా నా మనసుని ముక్కలు చేసింది తెలుగు సినిమా! ఆ తర్వాత అమ్మనొదిలి స్నేహితులతో నేనూ చాలా సార్లు సినిమాకెళ్ళి పగ తీర్చుకున్నా అనుకోండి, అది వేరే సంగతి.

దాదాపు 1990 వరకు నేను బాగానే తెలుగు సినిమాలు చూసేదాన్ని. హైదరాబాదు వదిలేయటం వల్ల కొంతా, వాటి క్వాలిటీ రోజు రోజుకీ పాతాళంలోకి ప్రయాణిస్తుండటంవల్ల కొంతా సినిమాలు తగ్గిపోయాయి.

ఇప్పుడైతే తెలుగు సినిమా ప్రకటనలకి జడుసుకోని నేను మా ఇంట్లో తెలుగు టీవీ చానెల్సు కూడా పెట్టించనివ్వను!
“ఇంద్ర”, “పోకిరీ”, “కిక్”, “ఇడియెట్” “అరుంధతి” ల నించీ, “దూకుడు”,”పాకుడు”,”మొగుడు” “ఉసరవెల్లి” “పెంపుడు బల్లి” ఎన్ని సినిమాలు, ఎలాటి సినిమాలొచ్చినా నాకు భయం లేదు.

కిందటి సారి హైదరాబాదులో వుండగా నాన్న “ఇంట్లో బోరు కొడితే అలా సినిమాకెళ్ళొస్తారా నువ్వూ అమ్మా పిల్లలూ?” (మా ఇంటి పక్కనే థియేటర్ వుంది లెండి!)
“హమ్మో! సినిమానా? వొద్దులే!” అన్నాను.

నెల రోజుల కింద మా మధు అదేదో సినిమాలో తమన్నా పాటేదో చూసిందట స్నేహితులింట్లో. నాతో నవ్వుతూ చెప్పింది, “అమ్మా! ఇక నువ్వు తెలుగు సినిమా హీరోయిన్లు స్కింపీ బట్టలేసుకుంటున్నారని  బాధ పడే పనిలేదు” అని. “ఎందుకే” అంటే, “ఇందాక ఒక పాటలో హీరోయిను అసలు బట్టలే వేసుకోలేదు,” అని నవ్వింది

నా కోరికల్లో తీరిన వాటివి లెక్కపెట్టొచ్చు కానీ, తీరని వాటిని లెక్క పెట్టాలంటే చాలా మంది కాళ్ళవీ చేతులవీ వేళ్ళు వాడాల్సొస్తుంది! ఒకటా, రెండా, బోలెడు.

చెహోవ్ లా చకచకా కథలు రాసెయ్యాలనీ, శృతి తప్పకుండా రోజంతా పాడేసుకోవాలనీ, సగటున  సున్నా-ఒకటీ మధ్యలో వ్యాఖ్యలొచ్చే నా టపాలకి ఉన్నట్టుండి పాతికా-ముఫ్ఫై మధ్య వ్యాఖ్యలొచ్చేయాలనీ, ఓ…. చెప్పుకుంటూ పోతే అలా సంవత్సరమంతా చెప్పుకోవచ్చు.

అయితే ఇన్ని కోరికల్లో నిజంగా ఒక్క తీరని కోరిక మాత్రం నన్ను చాలా బాధ పెడుతుంది, ఆ కోరిక ఇక తీరదు కూడా! అపర సరస్వతి అవతారం శ్రీమతి ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారి కచేరీ ప్రత్యక్షంగా వినాలని ఎంత ఆశపడ్డానో!

ఐతే విచిత్రంగా ఆ అదృష్టం మురళీ కి మాత్రం దొరికింది! వారి గురువుగార్లు సిక్కిల్ సిస్టర్స్ కూతురు మాలా గారి వివాహం ఎమ్మెస్ కూటుంబంలో జరిగింది. (ఆ వివరాలు ఇక్కడ అప్రస్తుతం). ఆ వివాహానికి మురళీ వెళ్ళారట. ఆయనకి అప్పుడు పంతొమ్మిదేళ్ళుండి వుండొచ్చు. ఆ పెళ్ళిలో ఎమ్మెస్ గారు కూడా వున్నారు.

తమిళుల పెళ్ళిలో ముహూర్తానికి ముందుగా కాశీయాత్ర తర్వాత వధూవరులని ఒక ఊయలలో ఊపుతారు. అప్పుడు వారిద్దరికీ దృష్టి తీసి, ముత్తైదువులు ఒకటో రెండో పాటలు పాడింతరువాత వారిని వివాహ వేదిక వద్దకు తీసికెళ్తారు.

అలాగే మాలా చంద్రశేఖర్ ల పెళ్ళిలో ఊయలలో కూర్చుని దృష్టి తీసింతర్వాత అక్కడ ఎవరో కొంచెం జంకుతూ, “మామీ! నీంగ పాడుంగో” అన్నారట. ఆవిడ ఏ మాత్రం బెట్టు చేయకుండా “సీతా కల్యాణ వైభోగమే”, “రామ కల్యాణ వైభోగమే” పాడారట.

“నాకూ ఆవిడకీ మధ్య ఇద్దరే ఆడవాళ్ళు నిలబడ్డారు. ఇలా, జస్ట్ నా పక్కనే నిల్చుని కేజువల్ గా పాడారు,” అని ఆ సంఘటన తల్చుకున్నప్పుడల్లా అదో లోకంలోకి వెళ్ళి పోతారు మురళీ!

పది రోజుల కింద ఆవిడ పుట్టిన రోజునాడు మళ్ళీ తల్చుకున్నారు.

ఆవిడ సంగీతం గురించి మాట్లాడటం సూర్యుడిని దివిటీ వెల్తుర్లో చూపించటం కాక ఇంకేమిటి? యునైటెడ్ నేషన్స్ జెనెరల్ అసెంబ్లీ లో ఆవిడ కచేరీ తర్వాత శ్రోతలు లేచి నిలబడి ఆవిడ వేదిక దిగి బయటికి వెళ్ళి కారెక్కేంతవరకూ కరతాళ ధ్వనులు చేసారట! సాక్షాత్తూ ఏడుకొండలవాడినే రోజూ మేల్కొలిపే గాన సరస్వతి గురించి మనమేం చెప్పగలుగుతాం?

ఏ పాట దానికదే సాటి అనిపించినా, మళ్ళీ అన్నిట్లోకి నాకిష్టమైన పాట రంజని రాగం లో యోగ నరసింహం గారి,

“సదా సారంగ నయనే, శ్రీ సదా శివ దయితే, మామవ,

సుధాకర కళా శేఖర కౌముదీ మిళిత మందహాసే మామవ

సదా సారంగ నయనే”

 http://www.youtube.com/watch?v=Cs058bYKzzM

తా.క. పైన పెట్టిన పెయింటింగు మా మావగారు శ్రీ రామకృష్ణన్ గారు వేసినది.

అలాటి ఒకానొక రెయిడ్లో నాకు “Whatever happened to Baby Jane” అనే సినిమా దొరికింది. ఆ మధ్య నవతరంగంలో సౌమ్య “ది సైలెన్స్” సినిమా మీద రాసిన వ్యాఖ్యానం చదవగానే నాకెందుకో ఈ సినిమా చటుక్కున మనసులో మెదిలింది.

సినిమా కంటే ముందు మనం బెట్టీ డేవిస్ గురించి మాట్లాడుకోవాలి. హాలివుడ్ లో అందరూ ఆడ్రీ హెప్-బర్న్ అందగత్తె అంటారు కానీ, నాకెందుకో అందరికంటే బెట్టీ డేవిస్ అద్భుతమైన సౌందర్య రాశి అనిపిస్తుంది. తన పెద్ద పెద్ద కళ్ళల్లో కోపం, వెటకారం, ప్రేమా, అహంకారం, ఏదైనా సరే, ఆవిష్కరించగల నటి.

ఆవిడకి పాజిటివ్ గా వుండే హీరోయిన్ల కంటే నెగటివ్ హీరోయిన్లే ఇష్టమట. Of human bondage” సినిమాలో మిల్డ్రెడ్ లా ఆమె చూపిన నటన అలాటిదే. ఒక రకమైన అసహ్యకరమైన యాసతో మాట్లాడుతూ, మూర్ఖురాలూ, మోసగత్తే అయినె మిల్డ్రెడ్ మాం నవలలోంచి దిగొచ్చి మనకళ్ళ ముందుకొచ్చిందా అనిపించింది నాకా సినిమా చూసినప్పటినించీ! ఆ తరవాత ఎక్కడ బెట్టీ సినిమా కనిపించినా చూడటం మొదలుపెట్టాను. అలాటి సిరీస్ లో చూసినదే Whatever happened to Baby Jane? అన్న సినిమా.

“ది సైలెన్స్” లాగే ఇది కూడా ఇద్దరు అక్క చెల్లెళ్ళ గురించే. సినిమా ముందు షాట్లో ఒక భవంతిలోకి ఒక కారు మహా వేగంగా వస్తూ వుంటుంది. కారు ఆక్సిలరేటర్ ని ఒక స్త్రీ కాలు ఇంకా గట్టిగా అదిమింది. కారు కీచుమంటూ వెళ్ళి అక్కడ నిల్చున్న ఇంకొక స్త్రీ మీదికెక్కింది. ఆవిడ కెవ్వు మని అరుస్తూ పడిపోయింది.

కట్ చేస్తే అదే పాడుబడిన ఇంట్లో వుంటుంటారు వృధ్ధులైన ఇద్దరు అక్కచెల్లెళ్ళు, బ్లాంచ్ హడ్సన్ (జోన్ క్రాఫోర్డ్), జేన్ హడ్సన్ (బెట్టీ డేవిస్). బ్లాంచ్ వికలాంగురాలు. సహాయం లేనిదే పక్క మీదినించి కదలలేదు. ఇంటి పనంతా ఒక పని మనిషి సహాయంతో జేన్ చూసుకుంటుంది. కానీ ఏదో అసహజమైన వాతావరణం ఇంట్లో. ఇద్దరికీ ఒకరిని చూస్తే ఒకరికి మంట. కానీ ఒకరు లేకుండా ఇంకొకరు ఉండలేని పరిస్థితి. బ్లాంచ్ ది శారీరకమైన బలహీనత అయితే జేన్ ది ఆర్ధికమైన బలహీనత. వారి రోజు వారీ జీవితానికి కావల్సిన డబ్బూ ఆస్తి పాస్తులూ అన్నీ బ్లాంచ్ చేతిలో వుంటాయి.

ఇంకా కిందటి కాలంలోకెళ్తే వాళ్ళ చిన్నప్పుడు జేన్ ఇంట్లో గారాబు బిడ్డ. ఆమె ఆడింది ఆట పాడింది పాట. స్తేజి మీద “బేబీ జేన్” గా ఆమె అంద చందాలూ, పేరు ప్రఖ్యాతులు చూసి అక్క బ్లాంచ్ ఈర్ష్య పడుతుందని తల్లి తండ్రుల అనుమానం. కాలం గడిచి యుక్త వయస్కులవగానే విచిత్రంగా కథ తిరగబడింది. జేన్ నటిగా విఫలమవుతే బ్లాంచ్ అద్భుతమైన నటిగా ప్రేక్షకుల అభిమానం గెలుచుకుంటుంది.  ఇప్పుడు అక్క సంపాదించుకుంటున్న డబ్బూ, పేరూ చూసి ఈర్ష్య పడటం జేన్ వంతవుతుంది. జేన్ తాగుడుకి బానిసవుతుంది. అలా తాగి పార్టీ నించొచ్చేటప్పుడు ముందు చూసిన ఏక్సిడెంటవుతుంది.

 ఏక్సిడెంటులో వికలాంగురాలైంది బ్లాంచ్. ఇద్దరక్క చెల్లెళ్ళూ అదే ఇంట్లో అలాగే వృధ్ధులవుతారు. ముసలితనంలో జేన్ ఈర్ష్య ముదిరి మానసిక వ్యాధిలోకి దించుతుంది. తను ఇంకా చిన్నప్పటి బేబీ జేన్ నే అనుకొని మళ్ళీ స్టేజీ షోలకోసం ప్రయత్నిస్తుంది. అక్కా చెల్లెళ్ళా కీచులాటలతో ఇంట్లో  మనశ్శాంతి వుండదు. ఈ బాధ పడలేక అక్కని చంపెయ్యాలనుకుంటుంది జేన్. అయితే డబ్బంతా ఆమెదే. అందుకే చెక్కుల మీద అక్క సంతకం ఫోర్జరీ చేయ్యటం నేర్చుకుంటుంది. అక్కకి తిండి పెట్టకుండా మంచానికి కట్టేసి రక రకాల వికృత చేష్టలతో మానసికంగా హింసించటం మొదలు పెడుతుంది. అనుమానించిన పని మనిషిని చంపేస్తుంది.

అక్కని బాగా కొట్టి దుప్పట్లో కట్టేసి పోలీసుల భయంతో బీచి మీదకి పారిపోతుంది. సముద్రం ఒడ్డున అక్కకి పక్క వేసి పడుకోబెట్టి తనూ ఆ పక్కనే పాటలు పాడుతూ కూర్చుంటుంది. చావు దగ్గరకొచ్చిందని అర్ధమైన బ్లాంచ్ జేన్ కి ఒక నిజం చెప్పుతుంది. అది విన్న జేన్ “మన ఇద్దరమూ ఎందుకింత కొట్లాడుకున్నాం?” అని ఏడుస్తుంది. బ్లాంచ్ చచ్చిపోతుంది కానీ జేన్ కి అక్క చచ్చిపోయిందన్న విషయం అర్ధం కాదు. “మన ఇద్దరికీ ఐస్ క్రీం కొనుక్కొస్తానుండు” అని  ఐస్ క్రీం బండి వాడి దగ్గరికి పరిగెత్తి వెళ్తుంది.  తన చిన్నప్పటి బేబీ జేన్ షో లో పాట పాడుతూ ఐస్ క్రీం నాక్కుంటూ వెళ్తున్న జేన్ ని అందరూ వింతగా చూస్తూ వుంటే సినిమా ముగుస్తుంది.

సినిమాలో ముందుగా చెప్పుకోవాల్సింది బెట్టీ డేవిస్, జోన్ క్రాఫోర్డ్ ల నటన. అందమైన బెట్టీ వృధ్ధురాలిగా అసహ్యంగా అనిపిస్తూ, మాటల్లో మొహంలో ఎంత క్రౌర్యమూ, ఎంత నీచత్వమూ చూపించిందంటే, ఇలాటి హీరోయిన్ల గురించి కూడా కథలు వుంటాయా అనిపిస్తుంది. కానీ సినిమా అంతా అయిపోయాక మనకామె మీద జాలే తప్ప ఇంకేమీ అనిపించదు.

1962 లో ఈ సినిమా విడులైనట్టుంది. బెట్టీకీ జోన్ కీ ఆ రోజుల్లో మధ్య పచ్చగడ్డి వేస్తే భగ్గుమనేదిట. సినిమా షూటింగులో ఇద్దరూ చచ్చేట్టు కొట్టుకునే వారట. ఈ సినిమాలో జేన్ బ్లాంచ్ ని కొట్టే సన్నివేశంలో డేవిస్ పెద్ద పెద్ద హై హీల్సు చెప్పులేసుకుని క్రాఫోర్డ్ నీ మొహం పచ్చడయ్యేలా కొట్టింది. పగ తీర్చుకోవటానికి క్రాఫోర్డ్ తనని దుప్పట్లో చుట్టి ఈడ్చుకెళ్ళే సన్నివేశానికి బ్లౌజు నిండా పెద్ద పెద్ద రాళ్ళు నింపుకుంది (బరువు ఎక్కువ కావటానికి). వాళ్ళిద్దరూ అంత చైల్డిష్ గా ప్రవర్తించినా సినిమా మాత్రం గొప్పగా వుంది. ఆ సంవత్సరం బెట్టీ డెవిస్ కీ ఈ సినిమాకి ఉత్తమ నటి అవార్డు కి నామినేషన్ మాత్రమే లభించింది. (Wikipedia information).

ఈ సినిమా యూట్యూబు లో వుంది. తప్పక చూడతగ్గ సినిమా.

నిన్న రాత్రి ఇస్కాన్ టెంపుల్ వాళ్ళు ఒక కచేరీ చేయమని మమ్మల్ని అడిగారు. అయితే మధుకి పరీక్షలు దగ్గరకొస్తున్నాయని నన్నూ మధూని వదిలేసి మురళీ అనన్యా రాత్రి పదింటినించి పదకొండింటి వరకూ కచేరీ చేసారు.

మురళీ ముందుగా “అహిర్ భైరవ్” (చక్రవాకం) లో పండిత్ జస్రాజ్ పాడిన “ఆజ్ తో ఆనంద్” పాట వాయించారు. ఆయన రాగంలో సంచారం చేసి వచ్చిన ప్రతీ సారీ అను పల్లవి ఎత్తుకుని పాటకి ఒక భజన ఫీలింగ్ తెచ్చింది.

తరువాత మురళీ యమున కల్యాణి లో “కృష్ణా నీ బేగనే బారో” వాయించారు. అప్పుడు అను అందుకుని దేశ్ రాగంలో “హే గోవింద హే గోపాల” అనే సూర్ దాస్ భాజన పాడింది. మురళీ ఒక మీరా భజన, “ష్యాం తేరీ బన్సీ” అనే సినిమా పాటా, “మోరె కాన్హా జో ఆయే పలట్ కే” అనే హోరీ పాటా వాయించారు. మళ్ళీ అను “ఎన్న తవం సైదనై యశోదా” అనే పాట కాఫీ రాగంలో పాడింది.

ఆఖర్న ఇద్దరూ కలిసి మహా మంత్రం పాడి/వాయించారు. మురళీ మహా మంత్రాన్ని సింపుల్ గా మార్వా రాగం లో ఆలాపన చేస్తూ వాయించారు. ఆలాపన ముగిసి ప్రతీ సారీ మహా మంత్రం పాడుతూ అనూ గొంతు కలిపింది. నిన్న రాత్రి భక్తులంతా అనూతో గొంతు కలిపి మహా మంత్రం పాడటం గొప్ప అనుభూతి. చివరికొచ్చేసరికి ఒక భక్తుడు నేల మీద మోకాళ్ళ మీద కూర్చుని,
“ప్రభూ! మళ్ళీ మహా మంత్రం వాయించండి!” అని అడిగారు. అనూ అయితే ఆ అనుభవానికి పరవశించి పోయింది! తబ్లా మీద కిరణ్ మండ్పే చాలా రక్తి కట్టించారు. ఇద్దరూ కలిసి అన్ని పాటలకీ ఇంగ్లీషు అనువాదాలతో, మంచి మంచి బొమ్మలతో పవర్ పాయింట్ తయారు చేసి కచేరీ జరుగుతున్నంత సేపూ వెనక స్క్రీన్ మీద ప్రొజెక్టు చేసారు.

కార్యక్రమం ముగిసి ఇద్దరూ రాత్రి పన్నెండింటికి వెలిగి పోతున్న మొహాలతో ఇంటికొచ్చారు! రెండో పదో రోజులకి నా దగ్గరికి వీడియో రికార్డింగ్ వస్తుంది. వచ్చినప్పుడు యూట్యూబు లో పెడతాను. అంతవరకూ వీలైతే ఈ మురళీ గానం వినండి.

http://www.youtube.com/watch?v=K1L0iZg3nl0

హరే కృష్ణా హరే కృష్ణా కృష్ణ కృష్ణా హరే హరే
హరే రామా హరే రామా రామ రామా హరే హరే

నేను అప్పుడప్పుడూ చదివే ఇంగ్లీషు/తెలుగు నవలలు చూసి మురళీ “ఒక్కటన్నా బొమ్మలేని ఆ పుస్తకాలు ఎలా చదువుతారబ్బా,” అని ఆశ్చర్యపోతూ వుంటారు. తనకి పుస్తకంలో కథతోపాటు బాగా బొమ్మలు వుండాలి.

అందుకే మా ఇంట్లో నేను పుస్తకాలు కొన్నప్పుడల్లా తనూ పోటీ పడి “ఎస్ట్రిక్స్”, “టిన్-టిన్” లాటి కామిక్కులు బాగా కొంటూ వుంటారు. వాటి తర్వాత అంతే పాప్యులర్ “కేల్విన్ & హాబ్స్“. ఇండియాలో బెంగుళూర్లో వున్నప్పుడు ఒకటి రెండు వాల్యూములు కొన్నాం. మొన్న మళ్ళీ Tenth Anniversary edition కొని ఇంటిల్లిపాదీ రామాయణంలా పారాయణం చేస్తూ వున్నాము.

నవంబర్ 1985 నించి పదేళ్ళపాటు అమెరికన్ పేపర్లలో వచ్చిన కామిక్ స్ట్రిప్పు “కేల్విన్ ఎండ్ హాబ్స్”. దీని సృష్టికర్త బిల్ వాటర్సన్.

కేల్విన్ ఆరేళ్ళ అల్లరి పిడుగు. హాబ్స్ అతను ఎప్పుడూ ఆడుకునే పులి బొమ్మ. నిజానికి వాళ్ళ పేర్ల వెనక పదహారవ శతాబ్దికి చెందిన తత్వ వేత్త జాన్ కేల్విన్, పదిహేడవ శతాబ్దికి చెందిన తత్వ వేత్త థామస్ హాబ్స్ వున్నారు.

కేల్విన్- హాబ్స్ చర్చల్లో వాటర్సన్ పాఠశాలలమీదా, పిల్లల పెంపకం మీదా, అమెరికా వస్తు సంస్కృతి మీదా చాలా వ్యాఖ్యలు చేసారు. కేల్విన్ మనసులో మెదిలే ప్రశ్నలూ, ఆలోచనలూ అన్నీ తనవేనని అన్నారు రచయిత ఒక ఎడిషన్ ముందు మాటలో. తనలోని చిన్న పిల్లల మనస్తత్వానికీ, అల్లరికీ కేల్విన్ ఒక అవుట్లెట్ అనుకున్నారు.

కేల్విన్ అసాధారణమైన ఊహా శక్తీ, తెలివి తేటలూ, అల్లరీ వున్న పిల్లవాడు. ఈ ప్రపంచమంతా తన సంతోషంకోసమూ, అల్లరి కోసమూ వున్నవనే నమ్మకం వాడికి.

హాబ్స్ కేల్విన్ కి ఆల్టర్ ఈగో లాటి వాడు. అతనితో కలిసి అల్లరి చేస్తూ, కొన్ని సార్లు మృదువుగా మందలిస్తూ, నవ్విస్తూ, అబ్బో, హాబ్స్ లాటి స్నేహితుడు (ఉహాజనితమైన స్నేహితుడైనా సరే) మనకీ వుంటే బాగుండనిపిస్తుంది.

కేల్విన్ జీవితంలో చాలా మందే వుంటారు. అతని తల్లీ-తండ్రీ (వీళ్ళకి పేర్లుండవు), వాళ్ళెప్పుడైనా బయటికి వెళ్ళలనుకుంటే కేల్విన్ ని కనిపెట్టి వుండే బేబీ సిట్టరూ (రోసలీన్), పక్కింటి సూసీ డెర్కిన్స్,  స్కూల్లో కేల్విన్ ని కొట్టి సతాయించే దుండగీడు మో, కేల్విన్ అల్లరికి ఎప్పుడూ తల పట్టుకుని, “ఇంకొక్క అయిదేళ్ళూ,” అంటూ గొణుగుతూ వుండే టీచరూ (ఆవిడకి ఇంకా అయిదేళ్ళ సర్వీసుంది), వీళ్ళంతా ఈ కామిక్ స్ట్రిప్ లో కనిపిస్తూ వుంటారు.

సూసీ డెర్కిన్స్- కేల్విన్ తో పాటు స్కూలు కెళ్తూ అతని అల్లరికి బలయ్యే అమ్మాయి. ఇద్దరికీ క్షణం పడదు. ఆఖరి నిమిషం వరకూ హోం-వర్కు ఎగ్గొట్టి ఆడుకోవటం కేల్విన్ పద్ధతైతే, విపరీతంగా కష్టపడి ఎప్పుడూ క్లాస్ ఫస్టు రావటం సూసీ కలవాటు. ఇక వాళ్ళిద్దరినీ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకే టిం లో వేసినప్పుడెలా వుంటుంది?

తన మనసులో మెదిలే ఆలోచననలూ, సందేహాలూ అన్నీ హాబ్స్ తో చెప్పుకుంటూ వుంటాడు. అతని దృష్టిలో హాబ్స్ ఒక బొమ్మ పులి కాదు, నిజమైన స్నేహితుడు. ఆ ఆలోచనలూ, సందేహాలూ, చాలా సార్లు నవ్వించేటట్టూ, కొన్నిసార్లు ముద్దొస్తూ, ఇంకొన్నిసార్లు మననీ ఆలోచింపచేస్తూ వుంటాయి.

తనసలు చిన్న పిల్లాడి వేషంలో వున్న సూపర్ హీరోనని కేల్విన్ నమ్మకం. సూపర్ హిరోలా వున్నప్పుడు అతని పేరు “స్పేస్ మాన్ స్పిఫ్”. ఆరు మూడు కలిపితే ఎంతా లాటి క్లిష్ట సమస్యలకి కూడా కేల్విన్ స్పేస్ మాన్ స్పిఫ్ రూపంలో జవాబు కనుక్కుంటాడు.

“జాక్ గంటకి ముఫ్ఫై మైళ్ళ వేగంతో జిం వైపు నడుస్తున్నాడు. జిం గంటకి ఎనభై మైళ్ళ వేగంతో జాక్ వైపు నడుస్తున్నాడు. వాళ్ళిద్దరూ ఎంత సేపట్లో ఎక్కడ కలుసుకుంటారు” అన్న లెక్కల ప్రశ్నకి కేల్విన్,

“అసలు జిం కంత తొందరెందుకు? ఇలాటి ముఖ్యమైన సమాచారం చెప్పకుండా ఈ సమస్య ఎలా సాధించటం?” అనుకుంటాడు. అన్నట్టు అప్పుడతను డిటెక్టివ్ ట్రేసర్ బుల్లెట్!

కేల్విన్ అమాయకమైన ప్రశ్నల్లో, మనకి మన బ్రతుకుల్లో వుండే హిపోక్రసీ, బలహీనతలూ, మూర్ఖత్వాలనూ అన్నీ తేట తెల్లంగా కనబడతాయి. ముఖ్యంగా కొంచెం చురుకైన విద్యార్థులని విద్యా వ్యవస్థ (అమెరికాలోనైనా సరే) ఎంత డల్ గా చేయగలదో వాటర్సన్ చాలా వ్యంగ్యంగా చెప్తారు.

అమ్మని రకరకాల తిప్పలు పెట్టినా, అమ్మ మీదే అతని నమ్మకమంతా! “అన్ని ప్రశ్నలకీ జవాబు తెలిసిన వాళ్ళే అమ్మలవుతారు” అంటాడు ఆరేళ్ళ అమాయకత్వంతో. (అన్నట్టు ఇది మా ఇంట్లో అందరికీ ఫేవరిట్ డైలాగు.ఏ విషయానికైనా, “యూ డోంట్ గెట్ టు బీ ఎ మం అన్-లెస్ యూ నో ఆన్సర్స్ టు ఆల్ ది క్వెస్చెన్స్“!)

అంతర్లీనంగా మనందరిలోనూ ఒక అల్లరి పిల్లవాడు లేదా పిల్లది వుంటాడు/వుంటుంది. పెద్దయిపోవాలన్న తొందర్లో వాళ్ళని మనసులోంచి గెంటేస్తాం. ఒక్కసారి కేల్విన్ తో పరిచయం అయితే ఆ పిల్లవాడో పిల్లదో బయటికి వచ్చి పడీ పడీ నవ్వుకోవటం ఖాయం.

అందుకే మనసు బాలేదనిపించిన ప్రతీ రాత్రీ ఒక్కసారి కేల్విన్ ని పలకరిస్తాను! మీ ఇళ్ళల్లో ఎనిమిదేళ్ళు దాటిన పిల్లలుంటే తప్పక కేల్విన్ & హాబ్స్ చదివించండి. వాళ్ళతో పాటు మీరూ నవ్వండి, మన పిరికి తనాలనీ, అవకాశవాదాలనీ, ఇజాలనీ, సిధ్ధాంతాలనీ, రాధ్ధాంతాలనీ అన్నిటినీ చూసి నవ్వుకోవటం కంటే ఆరోగ్యకరమైనదేముంది?

కుక్కనో పిల్లినో పెంచుకుందామంటే మాంసాహారపు బాధ. వాటిని శాకాహారులుగా మారుద్దామంటే వాటి స్వజాతి లక్షణాల మీద మన పెత్తనం ఏమిటి అన్న మీమాంస! చివరాఖరికి ఒక కుందేలు పిల్లని పెంచుకుందామని నిర్ణయించుకున్నారు.

ఒక రోజు నేను ఆఫీసుకెళ్ళిన సమయంలో  (అమ్మ లేదు, దిసీజె గుడ్ టైం!) బజారెళ్ళి కావల్సిన సరంజామా అంతా పట్టుకొచ్చారు. కుందేలు పిల్ల వుండటానికి ఒక చిన్న డబ్బా, పక్కకోసం ఎండు గడ్డీ, మంచి నీళ్ళకీ, తిండికీ చిన్న చిన్న పింగాణీ ప్లేట్లూ, లిట్టర్ ట్రే వగైరా వగైరా. ఇక నేనేమంటాను! సరే మీ ఇష్టం, ఏదో చేసుకోండి, దాని పని మాత్రం నాకు తగలకూడదు అని గట్టి వార్నింగించ్చాను.

ఆ మర్నాడే పట్టుకొచ్చారు, మా వాళ్ళు మా ఇంటికి ఒక చిన్న కుందేలు పిల్లని. కొంచెం బూడిద రంగులో కళ్ళు మిటకరిస్తూ బలే ముద్దుగా వుందది.

“పేరేం పెడదాం? అను ఉత్సాహంగా అడిగింది.

“చెంగిజ్ ఖాన్” నేనన్నాను.

“చీ! అదేం పేరు?”

“ఆమిర్ ఖాన్? షా రూఖ్ కాన్?” మధు అడిగింది ఆశగా!

“నో  ఫిలిం స్టార్స్!” వాళ్ళ నాన్న సీరియస్ గా చెప్పారు.

“సరే అయితే, జెంజు!”

ఒకరికి నచ్చిన పేరు ఒకరికి నచ్చటం లేదు. అప్పుడు అను ఒక విప్లవాత్మకైన నిర్ణయం తీసుకుంది! ఎవరికి నచ్చిన పేరు తో వాళ్ళు పిలవొచ్చు! అందరికీ ఈ అయిడియా నచ్చింది. దాంతో ఎవరిష్టం వచ్చినట్టు వాళ్ళం పిలవటం మొదలు పెట్టాము. ఇంకా స్నేహితులని పిలిచి వాళ్ళనీ పేర్లు పెట్టమని ఆహ్వానించారు.

“అస్లం మియా” నించి “ఏళు మలైయప్పన్” వరకూ బోలేడు పేర్లు. ఏ పేరు పెట్టి పిలిచినా నిర్వికారంగా చూసే వాడు, భక్తి సినిమాల్లో కే.ఆర్.విజయ లా!

పొద్దున్న లేవగానే తోటలో వదిలేస్తే హాయిగా గంతులేస్తూ ఆడుకునే వాడు. ఆఫీసులకెళ్ళేటప్పుడు తెచ్చి గరాజ్ లొ వదిలే వాళ్ళం. కార్లు రెండూ ఉండకపోవటం తో హాయిగా అంతటా తిరిగే వాడు. ఆఫీసునించి రాగానే ముందు కారు బయటపెట్టి, గరాజ్ తెరిచి, జెంజూని బయట తోటలో వదిలి మళ్ళీ వచ్చి కార్లు లోపల పెట్టే వాళ్ళం.

దాని తిండీ, నీళ్ళు, లిట్టర్ క్లీనింగూ అంతా పిల్లలిద్దరూ చూసుకునే వాళ్ళు. తోటలో వదిల్తే మొక్కలు పాడవుతున్నాయని, మొక్కల చుట్టూ చిన్న గ్రిల్ పెట్టారు మురళి. వెటర్నరీ డాక్టరు దగ్గరకెళ్ళి వేక్సిన్లూ అన్నీ వేయించాము.

ఆరునెలలు దాని సావాసంలో మా పిల్లలూ మేమూ చాలా విషయాలు నేర్చుకున్నాం. కొన్నిసార్లు రాతృళ్ళు చాలా చలిగా అనిపించటంతో దాన్ని గరాజ్ లోంచి లాండ్రీ రూము లోకి మార్చాం.

మెల్లిగా చలి కాలం పోయి వసంతం, తరువాత ఎండా కాలం కూడా వచ్చింది. ఎండలు విపరీతంగా కాసే ఒక నవంబరు రోజు-

పొద్దున్నే జెంజూని తోటలో వదిలారు మురళీ. ఆరింటికి కూరల తొక్కలు తోటలో వేయటానికెళ్ళాను. గబగబా పరిగెత్తుతూ వచ్చి నా కాళ్ళ చుట్టూ రెండు రౌండ్లేసాడు.

లోపలికొచ్చి పని పూర్తి చేసుకున్నాను. ఈలోగా అను లేచి తన పన్లు చేసుకుంది. ముగ్గురం ఆరున్నరకి వాకింగ్ వెళ్దామని తయారవుతున్నాం. తలుపు తెరుచుకుని బయటికెళ్ళిన మురళి ఉన్నట్టుండి గబగబా లోపలికొచ్చి, నన్నూ అనూని పిలిచి,

“ఇద్దరూ ఇలా కూర్చొండి. మీతో ఒక విషయం చెప్పాలి.” అన్నారు. నేను తోటలోకి పామొచ్చిందనుకున్నాను. ఉదయం ఆరున్నరకే బాగా వేడెక్కింది.

కూర్చున్నతరువాత మెల్లిగా చెప్పారు

“జెంజూ డైడ్!” అని. ఇద్దరం నిర్ఘాంతపోయాము.

“అదేంటి, అరగంట క్రితం తోటలో నా కాళ్ళ చుట్టూ తిరిగాడు,” దుఃఖంతో నాకు గొంతు పూడుకు పోయింది.

“ఒక పిల్లి ఫెన్స్ ఎక్కి దాన్ని చంపి నోట కరుచుకోని పోతుంటే ఇప్పుడే దాన్ని తరిమేసాను. మెల్లిగా వాణ్ణి తెచ్చి తోటలో పాతి పెడతాను.” మురళీ మొహం నల్లబడి వుంది.

మా అనూ పెద్దగా ఏడుస్తూ కూలబడింది.

“నో అప్పా! హీ కాంట్ డై. లెటజ్ టేక్ హిం టు ద వెట్! ప్లీజ్” అని ఎంత ఏడ్చిందో పిచ్చి తల్లి.

“లేదు నాన్నా! ముందు నేనది చెక్ చేసే మీకు చెప్పాను.” తండ్రి కౌగిట్లోకి తీసుకుని ఓదార్చాడు. ఆ రోజు మధూ అనూ బాధ వర్ణనాతీతం.

“పోనీ, ఇవాళ్టికి స్కూలు మానెయ్యండి నాన్నా,” అన్నాను.

అయినా ఏడ్చుకుంటూ స్కూలుకెళ్ళారిద్దరూ. ఆ రోజంతా నా మనసు మనసులో లేదు. చచ్చిపోయిన కుందేలు గురించి బాధా, దానికోసం నా బిడ్డలు అనుభవిస్తున్న బాధా రెండూ నన్ను నలిపేసాయి.

అది ఇంట్లో వుండీ వుండీ మాతో ఆడుకుంటూ,  తన సహజమైన ఆత్మ రక్షణని మరిచిపోయిందా? లేకపోతే పిల్లి శబ్దం వినగానే పొదల్లో దాక్కునేది, ఆ రోజా పిల్లికెలా చిక్కింది?

“ఐ హేట్ ఆల్ కేట్స్” అంది అను.

మధు సాయంత్రం నాతో, “అమ్మా! బహుశా నా వల్లే జెంజూ చచ్చి పోయాడేమో. నేను గదిలో బేగు సర్దుకుంటుంటే వెనక దబ్బుమని చప్పుడైంది. నేను నిన్ను వెంటనే అలర్ట్ చేసి వుంటే అ పిల్లిని తరిమేసే వాళ్ళం కదా?” అంది. అను, “అమ్మా! బహుశా నేను జెంజూని సరిగ్గా చూసుకోలేదేమో. అందుకే గాడ్ ఈజ్ పనిషింగ్ మీ బై కిల్లింగ్ హిం” అని ఏడ్చింది.

ఇద్దర్నీ రాత్రి మా గదిలోనే పడుకోబెట్టుకున్నాం. అలాటి గిల్టీ ఫీలింగ్స్ వద్దనీ, సృష్టిలో ప్రతీ ప్రాణికీ చచ్చి పోక తప్పదనీ వీలైనంత వివరించాం.

పడుకునేముందు నన్ను హత్తుకుని అను,

“అమ్మా! అయాం సో లక్కీ. నాకు చాలా బాధగా అనిపించినప్పుడు నువ్వు నన్ను హగ్ చేసుకుంటే బాగుంటుంది. నీకు బాధనిపించినప్పుడేం చేస్తావు? పాపం మీ అమ్మ హైదరాబాదులో వుంది కదా? డు యు థింక్ యూ ఆర్ అన్లక్కీ?” అని అడిగింది.

“నేనూ నీ అంతప్పుడు అమ్మ దగ్గరే వున్నాకదా? ఇప్పుడు మరి పెద్దైపోయాను.”

“అంటే చిన్నప్పుడు అమ్మ దగ్గరున్నప్పుడు లక్కీగా వుండి పెద్దయ్యాక అమ్మ దగ్గర్నించి వెళ్ళిపోతాం కాబట్టి అన్-లక్కీ అవుతామా?”

“మీ లాటి బంగారు తల్లులున్నప్పుడు నేనూ చాలా లక్కీనే. ” చెప్పాను.

ఇదంతా జరిగి దాదాపు రెండేళ్ళవుతుంది. ఇప్పటికీ మా ఇంట్లో చెంగిజ్ ఖాన్ ఆకా జెంజూ కబురెత్తితే పెద్దదానికి బిక్క మొహం పడుతుంది, చిన్నదానికి కళ్ళల్లో నీళ్ళొస్తాయి. దానికింకా పిల్లులంటే కోపమే.

                                   ———————

కచేరీ రెండు గంటల పాటు సాగింది. టికెట్టు ధరని దృష్టిలో పెట్టుకుని కొందరు ఆయన ఇంకొంచెం ఎక్కువసేపు వాయించి వుండాల్సింది అని గునిసారు. ఆయన రెండే పాటలు, ఎక్కువగా మనోధర్మ సంగీతం వాయించారు.

ముందుగా ఆయన అభోగి రాగంలో ఆలాపన చేసి తనే స్వయంగా స్వర పర్చిన పాటొకటి వాయించారు.అయితే అదేం పాటొ అర్ధం కాలేదు. పాటలో ఆయన తనదైన శైలిలో నెరవల్, స్వర కల్పనా చేసారు.

రాగం ఆలాపనలో కానీ, స్వర కల్పనలో కానీ, ఆయన రూటే సెపరేటు. ఎందుకో ఆయన రాగం “గ్రామరు” కొంచెం కూడా పట్టించుకోరనిపించింది నిన్న నాకు. రాగ లక్షణం, స్వరాల పొందిక వీటికంటే “టెక్నిక్” కీ ఆయన పెద్ద పీట వేస్తారు. అయితే ఆ టెక్నిక్ మాత్రం ఎవరూ అందుకోలేనంత స్థాయిలో వుందన్నది కాదనలేని సత్యం. ఆలా కాకుండా రాగంలో వుండే మెలోడీ కోసమో పాటలో వుండే భావ గాంభీర్యం కోసమో వెతికితే ఆయన సంగీతంలో అవి కనిపించవు/వినిపించవు.

ఆ టెక్నికూ, వయొలీన్ వాదనలోనే ఆయన మెయింటెయిన్ చేసే లయా ఎంత గాడంగా వుంటాయంటే ఎంత గొప్ప మృదంగం విద్వాంసుడైనా ఆయన ముందు కొన్నిసార్లు వెల వెల పోక తప్పదు. నిన్న అంతే జరిగింది. త్రిచూర్ మోహన్ గారి మృదంగం ఆయన వేగాన్నందుకోలేక పోయింది. సత్య శాయి మోర్ సింగ్ మాత్రం చాలా స్పిరిటెడ్ గా వుండింది. అంబి దాదాపు తండ్రి కున్నంత విద్వత్తూ ప్రదర్శించాడు. అయితే త్వరలో తనదంటూ ఒక శైలీ, వాదనలో ఒక వైవిధ్యమూ తయారు చేసుకుంటే ఇంకా బాగుంటుందేమో! లేకపోతే వటవృక్షం నీడన పెరుగుతున్న మొక్కలాగయ్యే ప్రమాదం వుంది.

అభోగి తరువాత ఆయన గౌరీ మనోహరిలో రాగం తానం పల్లవి మొదలుపెట్టారు. తానం ముగిసి పల్లవి మొదలు పెట్టేటప్పుడు  ఆయన కుమారుడు ప్రతి మధ్యమం ఎత్తుకుని రాగం మార్చారు.

ఈ రాగం ఏదన్న విషయం మీద మేమెవ్వరమూ ఏకాభిప్రాయానికి రాలేకపోతున్నాము. మురళీ “వాచస్పతి” అన్నారు, కానీ నాకెందుకో అది వాచస్పతి లాగనిపించలేదు. మా స్నేహితురాలొకామె “లతాంగి” అన్నారు. అయి వుండొచ్చు, వాచస్పతి, లతాంగి కి ఒక్కటే స్వరం తేడాగా వుంటుంది కాబట్టి కొంచెం ఒకేలాగనిపిస్తాయి. ఇంతకీ అదేమిటన్నది మిస్టరీ లాగే వుండే టట్టుంది.

ఆ తరువాత మళ్ళీ ఆయనందుకుని అందమైన జోగ్ రాగం లోకెళ్ళిపోయారు. ఆయన వాయిస్తున్నంత సేపూ నాకేదో పాట మనసులో మెదుల్తోంది. రాత్రంతా నిద్దట్లో అదే రాగం ఆలాపనగా. పొద్దున్న యాదృఛ్ఛికంగా తృష్ణ గారి “సంగీత ప్రియ” బ్లాగు చూడగానే గుర్తొచ్చింది! ఆ పాట “స్మర వారం వారం”!

“తిలంగ్” రాగానికి చాలా సమీపంగా వుండే “జోగ్” రాగంలో ఒక రకమైన హాయి, లాలనా వుంటాయి. “ఖమాజ్” ధాట్ (కర్ణాటక సంగీతంలో హరి కాంబోజి) నుంచి జన్మించిన “తిలంగ్” లో అంతర గాంధారం (చాలా షార్ప్ గా వుంటుంది) తో పాటు రెండు నిషాదాలూ (కాకలి ని – కైశికి ని) వాడతారు.

వీటితో పాటు అదనంగా కొంచెం ఫ్లాట్ గా వుండే సాధారణ గాంధారం వాడితే జోగ్ రాగం వస్తుంది. ఆ సాధారణ గాంధారాన్ని ఎక్కువ స్ట్రేస్ చేయకుండా స-గ-స అని అలా ముట్టుకుని పరిగెత్తుకుని రావటం వల్ల ఒక రకమైన మెలొడీ పుడుతుంది.

“పని విళుం మలర్ వనం” అనే తమిళ పాటా, “ప్రమద వనం వేండుం” అనే మళయాళ పాటా జోగ్ లో వుండే రెండు మంచి పాటలు.

హిందుస్తాని సంగీతాన్ని దక్షిణ భారతీయ సినిమాల్లో వాడినప్పుడు చాలా అందమైన పాటలు పుట్టాయి, పైన చెప్పినటువంటివి. తెలుగు సినిమాల్లో కూడా “పీలూ”, “మధువంతి”, “మధు కౌంచ్”, “చంద్ర కౌంచ్” రాగాల్లో చాలా మంచి పాటలున్నాయి. అన్నిట్లోకి పీలూ గురించి రాయలని ఎప్పటికప్పుడూ అనుకోవటం, బధ్ధకించి మానేయటం……

పై శనివారం మా వూళ్ళో ఇంకో కచేరి, కస్తూరి రంగన్ గాన కచేరీ! దాని గురించి వచ్చే వారం.

 ఈ లోగా ఈ పాటలు – మీ ఆనందం కోసం.

http://www.poddu.net/?q=node/827